నీటి కాలుష్యం

నీటి కాలుష్యం (ఆంగ్లం: Water pollution) అనేది నీటి మరియు నీటి వనరులు కలుషితమైన ప్రక్రియ లేదా పరిస్థితి. ఈ వనరులు అనగా సరస్సులు, నదులు, సముద్రాలు, ఇంకా భూగర్భజలాలు మనుషుల చర్యలవల్ల కలుషితమవుతాయి. ఈ నీటి వనరుల మీద ఆధారపడి బ్రతికే ప్రాణులు మరియు మొక్కలకి ఇది హానికరమైనది. నీటిని శుద్ధి చేయకుండా కలుషితాలను నేరుగా నీటివనరులలోకి వదిలివేయడం వలన ఇది ఏర్పడుతుంది.

పరిచయం

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా నీటి కాలుష్యం ఒక పెద్ద సమస్య. దీనివల్ల రోజుకు 14,000 మంది చనిపోతున్నారు. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో తీవ్రమైన నీటి కాలుష్య సమస్య ఉండగా, పారిశ్రామిక దేశాలు కాలుష్య సమస్యలతో పోరాడుతున్నాయి. ఇంతక్రితమే వచ్చిన జాతీయ నివేదికలో యునైటెడ్ స్టేట్స్లో నీటి స్వచ్చత- పరీక్షించిన కాలువలలో 45 శాతం, సరస్సులలో47 శాతం, పరీక్షించిన సముద్ర భాగంలో ఇంకా 32 శాతంగా తెలిపారు.

నీరు కలుషితమైనదిగా ఎప్పుడు భావిస్తారంటే దానిని మానవసంబంధమైన అపరిశుద్దాలు పాడుచేసినప్పుడు ఇంకా ఇది మానవుల అవసరాలకు ఉపయోగపడనప్పుడు ఎలాగంటే త్రాగే నీరులాగా ఇంకా దీనిలో ఉండే ప్రాణులు చేపలు వంటి వాటికి హానికరమవుతుంది. ప్రకృతి వైపరీత్యాలుఅగ్నిపర్వతాలు, నీటి నాచులు, తుఫానులు, మరియు భూకంపాలులు కూడా నీటి స్వచ్చతలోను, నీటి ఆవరణ స్థితిలోను మార్పూలు తెస్తాయి. నీటి కాలుష్యానికి చాలా కారణాలు ఇంకా లక్షణాలు ఉన్నాయి.

నీటి కాలుష్యంలో వర్గాలు

ఉపరితలములోని, భూమిలోని నీళ్ళని తరచుగా అధ్యయనం చేశారు. ఇంకా ఈ రెండిటికి సంబంధమున్నా వేర్వేరు ఆధారాలగానే పరిగణించారు. మూలం ఆధారంగా ఉపరితల నీటి కాలుష్యానికి కారణాలను రెండు వర్గాలగా విభజించారు.

ఏక కేంద్ర కాలుష్యం

ఏక కేంద్ర కాలుష్యంలో కలుషితాలు ప్రత్యేకమైన ద్వారం నుండి నీటి మార్గంలోకి ప్రవేశిస్తాయి. ఇవి పైపు లేదా మురికిగుంట వంటివి. దీనికి కారణాలకు ఉదాహరణలు - మురికి నీరు శుద్ధిచేసే ప్లాంట్ నుంచి నీరు కారటం, ఒక కర్మాగారం, లేదా ఒక పట్టణంలో పొంగే కాలవ. "యు.స్. క్లీన్ వాటర్ ఆక్ట్" (CWA) ప్రధాన కారణాలను శాసనం ద్వారా నియంత్రిస్తోంది.

బహు కేంద్ర కాలుష్యం

బహు కేంద్ర (NPS) కాలుష్యం ఒక చోటునుండి కాకుండా వేర్వేరుగా ప్రవేశించి విస్తరిస్తుంది. NPS కాలుష్యం ఎప్పుడూ ఒక పెద్ద ప్రదేశంలో చేరిన చిన్న చిన్న మొత్తాల కలుషితాల ప్రభావం. ఉదాహరణకు - "షీట్ ఫ్లో" నుంచి స్టార్మ్ వాటర్ (తుఫాను నీటి)లో పొంగి వ్యవసాయ భూమి లేదా అడవులను మించి ప్రవహిస్తే కొన్నిసార్లు NPS కాలుష్యం సంభవించవచ్చును.
కలుషితమై పొంగే నీరు పార్కింగ్ స్థలాలను, రహదారిని, ఇంకా జాతీయ రహదారులని ముంచెత్తుతే దానిని "అర్బన్ రన్ ఆఫ్" అంటారు. దీనిని కొన్నిసార్లు కాలుష్య వర్గంలో చేరుస్తారు. అయినప్పటికీ ఈ ప్రవాహంను విలక్షణంగా తుఫాను కాలువల పద్దతిలోకే మార్గము చేస్తారు. ఇంకా ఉపరితలంలో ఉండే పైపులలో కారే నీరు ఒక ప్రధాన కారణం. ప్రధాన కారణం నిర్వచనాన్ని CWA 1987 లో పురపాలక మురికినీటి కాలువలను చేర్చటానికి మార్చింది. దీనితోపాటు నిర్మాణము జరుగుతున్న ప్రదేశాలనుంచి వచ్చే పారిశ్రామిక మురికినీరు వంటివి కూడా చేర్చారు.

భూగర్భజల కాలుష్యం

భూగర్భజలానికి ఇంకా ఉపరితలంలోని నీటికి మధ్య సంబంధాలు ముఖ్యమైనవి. దీని ఫలితంగా భూగర్భజల కాలుష్యం కొన్నిసార్లు భూగర్భజల కలుషితంగా సూచిస్తారు. దీనిని ఉపరితల నీటి కాలుష్యాన్ని సులభంగా వర్గీకరణ చేయలేరు. స్వభావరీత్యా, భూమిలోని నీటి మార్గాలు తేలికగా కలుషితాలకు లొంగిపోతాయి. ఇవి నేరుగా ఉపరితల నీటి సమూహాలను ప్రభావితం చేయవు, మరియు ఏక కేంద్ర మరియు బహుకేంద్ర మూలాల మధ్య వ్యత్యాసం లేదు. నేల మీద కొంచం రసాయన కలుషితం పడటంవల్ల అది ఉపరితలంలో నీరు ఉండే చోటికి దూరంగా ఉన్నా అది పాయింట్ సోర్సు లేక నాన్-పాయింట్ సోర్సు అవ్వాల్సిన అవసరం లేకుండా భూలోపలి పొరను కలుషితం చేస్తుంది. భూగర్భజల కలుషితం విశ్లేషణలో మట్టి లక్షణాలను ఇంకా హైడ్రాలజీతో పాటు కలుషితాల స్వభావంను దృష్టిలోకి తీసుకోవచ్చు.

నీటి కాలుష్యానికి కారణాలు

నీటిని కాలుష్యం చేసే కొన్ని ఖచ్చితమైన కలుషితాలలో విస్తారమైన రసాయన రూపము, పేతోజెన్స్లు, మరియు భౌగోళిక మార్పులు అనగా పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు ఇంకా రంగు మారటం ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో చాలా రసాయనాలు ఇంకా పదార్దాల ప్రకృతి సిద్దమైన (కాల్షియం, సోడియం, ఇనుము,మాంగనీస్, ఇతరమైన వాటితో క్రమపరచబడతాయి. ఘనీభవనము తరచుగా నీటిలో ఏది ప్రకృతి కిల్ అమెరిచన్స్ సిద్దమైనదో ఇంకా ఏది కలుషితమో నిర్ణయించటానికి ముఖ్యమైనది.

ఆక్సిజన్ తగ్గించే పదార్దాలు ప్రక్రుతిసిద్దమైనవి కావచ్చు, ఏవనగా మొక్కల భాగాలు (ఉదా. ఆకులు ఇంకా గడ్డి) అలానే మనిషి తయారు చేసే రసాయనాలు. మిగిలిన ప్రకృతి సిద్దమైన మరియు మానవసంభందమైన పదార్దాలు చిక్కగా (తెరలాగా) ఉండి కాంతిని అడ్డుకొని ఇంకా మొక్కల పెరుగుదలకు ఆటంకపరుస్తుంది, మరియు కొన్నిజాతి చేపల పొలుసులను అడ్డుకొంటుంది.

చాలా రసాయన పదార్దాలు విషపూరితమైనవి. మనుషులలో లేక జంతువులలో పతోజేన్స్ నీటిద్వారా వచ్చే వ్యాధులను ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. నీటి భౌతిక రసాయన శాస్త్రమును మార్చటంలో ఆమ్లత్వముతో (pHలో మార్పు), ఎలెక్ట్రికల్ కన్డక్టివిటి, ఉష్ణోగ్రత మరియు యుత్రోఫికేషన్. యుత్రోఫికేషన్ అంటే ఉపరితల నీటిని పోషకవిలువలతో సారవంతము చేయటము, ఇవి ఇంతకముందు అరుదైనవిగా ఉన్నాయి.

రోగకారక క్రిములు

నీటి కాలుష్యంలో బాక్టీరియాను గుర్తించటానికి కోలిఫాం బాక్టీరియా ఎక్కువగా వాడతారు. అయినా వ్యాధిని కనుగొనటానికి ఇది సరైన ఆధారం కాదు. మిగిలిన సూక్ష్మ జీవులు కొన్నిసార్లు ఉపరితల నీటిలో ఉండటం వల్ల మనుషుల ఆరోగ్య సమస్యలకి కారణమవుతాయి:

  • క్రిప్టోస్పోరిడియంపార్వం
  • జియార్డియా లాంబ్లియా
  • సాల్మోనెల్లా
  • నోవోవైరస్ ఇంకా మిగిలిన వైరస్ లు
  • పరాన్నజీవి పురుగులు (హెల్మిన్త్స్).

పూర్తిగా శుద్ధి చేయని మురుగునీరు కారటం రోగ కారకాలు (పేతోజేన్స్) ఎక్కువ స్థాయిలో ఉండటానికి కారణమవ్వచ్చు. దీనికి కారణం మురికినీటి ప్లాంట్ నాసిరకంగా శుద్ధి చేయటం (అభివృద్ధి తక్కువగా ఉన్న దేశాలలో ఇది సాధారణం). అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలోను, పాత నగరాలలో మురుగునీటి పరిశుభ్రత సదుపాయాలి పాతవి అయిపోయి మురుగునీరు పోయే వాటిలోంచి కారవచ్చు (పైపులు, పంపులు, వాల్వులు). వీటివల్ల మురుగునీరు కాలవ పొంగుతుంది. కొన్ని నగరాలలో వాన నీటికి, మురుగు నీటికి ఒకే ప్రవాహ మార్గం ఉండవచ్చును. ఇవి శుద్ధి చేయని మురుగును వాన ప్రవాహంలో కలుపుతుంది.

రసాయన మరియు ఇతర కలుషితాలు

కలుషితాలలో సేంద్రియ పదార్ధాలు (ఆర్గానిక్ కాంపౌండ్స్) మరియు అసేంద్రియ పదార్ధాలు(ఇన్ఆర్గానిక్ కాంపౌండ్స్) ఉంటాయి.

సేంద్రియ నీటి కలుషితాలులో:

  • డిటర్జెంట్స్
  • డిస్ఇన్ఫెక్షన్ బై-ప్రోడక్ట్ : రోగవ్యాప్తిని అరికట్టటం కోసం వాడే రసాయనాలు- ఉదా: క్లోరోఫాంలాంటివి.
  • ఫుడ్ ప్రాసెస్సింగ్ : ఆహారం తయారు చేయడంలో ఉత్పత్తి అయ్యే వ్యర్ధ పదార్ధాలు. దీనిలో ఆక్సిజన్ అవసరమయ్యే పదార్దాలు కూడా ఉంటాయి, క్రొవ్వులు, జిడ్డు
  • క్రిమి సంహారకాలు మరియు ఓషద హారులు, పెద్ద మొత్తంలో ఆర్గానో హలైడ్స్ మరియు ఇతర రసాయన మిశ్రమాలలో ఉంటాయి.
  • పెట్రోలియం హైడ్రోకార్బన్స్, వీటిలో ఇంధనాలు (గాసోలిన్, డీజిల్ ఇంధనం, జెట్ ఇంధనాలు, మరియు చమురు ఇంధనం) ఇంకా రాపిడి తగ్గించే తైలం (మోటార్ ఆయిల్), ఇంకా ఉప పదార్ధాల దహన ఇంధనం, మురుగునీరు పొంగటం ద్వారా వస్తాయి.
  • దుంగలు చేయటానికి చెట్టు మరియు శకలాలు
  • వోలటైల్ ఆర్గానిక్ కంపౌండ్స్ (VOCs), ఏవనగా సరిగా నిల్వచేయకపోవటంవల్ల, పారిశ్రామిక ద్రావకాలు. క్లోరినేటెడ్ ద్రావకాలు, ఇవి దట్టమైన , ఇవి ముద్దగా ఉన్న నీటి స్థితిలో లేని ద్రవాలు (DNAPLs), రిజర్వాయర్ అడుగుకి పడిపోవచ్చు, ఎందుకంటే ఇవి నీటితో కానీ ఇంకా కలవవు.
  • వివిధ రసాయన మిశ్రమాలలో వ్యక్తిగత ఆరోగ్యం ఇంకా కాస్మెటిక్ ఉత్పత్తులలో ఉన్నాయి.

అసేంద్రీయ నీటి కలుషితాలలో:

  • పారిశ్రామిక విసర్జనలు ఆమ్లత్వం నాకు కారణమవుతాయి, (ముఖ్యంగా పవర్ ప్లాంట్స్ నుంచి సల్ఫర్ డై ఆక్సైడ్)
  • ఆహార తయారు విదానంలో వ్యర్ధం నుంచి అమ్మోనియా
  • పారిశ్రామిక ఉప-ఉత్పత్తులు నుంచి రసాయన వ్యర్ధం
  • ఎరువులలో ఉండే పోషకాలు - నైట్రేటులు మరియు ఫాస్ఫేటులు--వ్యవసాయంలో , ఇంకా గృహ మరియు వ్యాపార అవసరాలకి ఉండే ఇవి మురికినీటితో కొట్టుకుపోతాయి.
  • వాహన యంత్రాలు నుంచి వచ్చే భారీ ఖనిజాలు(పట్టణ మురుగు నీరు పొంగడం ద్వారా)) షులేర్, థామస్ R. మరియు ఆమ్ల లోహ కాలువ
  • కట్టడ ప్రదేశాల నుంచి కొట్టుకువచ్చిన మన్ను (మడ్డి), దుంగల కొరకు చెట్లను నరకడం ఇంకా కాల్చడం వంటి విధానాలు లేదా నేలను చదును చేయడం.

మాక్రోస్కొపిక్ కాలుష్యం --పెద్దవిగా కనిపించి నీటిని కలుషితం చేసే పదార్ధాలు --వీటిని నగర మురికినీటి విధానంలో "తేలిఉండేవి " అనవచ్చు, లేదా సముద్రంలో దొరికే సముద్ర శిధిలాలు మరియు వీటిలో క్రిందవి కూడా జతచేయవచ్చు:

  • పనికిరానివి(e.g. పేపర్, ప్లాస్టిక్, లేదా ఆహార వ్యర్ధాలు) మనుషులచే నేల మీద పారవేయబడినవి, మరియు అవి వాన నీటికి మురుగు కాలవలోకొట్టుకుపోయి, దాని పర్యవసానంగా ఉపరితల నీటిలో పారుతుంది.
  • నర్డిల్స్ , అంతటా ఉన్న చిన్న నీటి ప్లాస్టిక్ ఉండలు
  • షిప్రెక్లు, పెద్ద వదిలివేసిన ఓడలు
కార్బన్ కాలుష్యం

కార్బన్ కాలుష్యము అనేది మనిషి చేతలవల్ల నీటి వనరులలో పెరిగే లేదా తగ్గే ఉష్ణోగ్రతలు. కార్బన్ కాలుష్యమునకు ముఖ్యకారణము పవర్ ప్లాంట్లు మరియు పరిశ్రమల తయారీదారులు నీటిని చల్ల పరిచేదిగా వాడడం. పెరిగిన నీటి ఉష్ణోగ్రతలు ఆక్సిజన్ స్థాయిలను తగ్గించుతాయి (ఇది చేపలను చంపుతుంది) ఇంకా పర్యావరణ వ్యవస్థ కూర్పును ప్రభావితం చేస్తుంది, ఏలాగంటే కొత్త థెర్మొఫిలిక్జాతుల పై ముట్టడి చేయడం. పట్టణంలోని ప్రవాహాలు ఉపరితల నీటి ఉష్ణోగ్రతలు పెంచుతాయి.

చల్లటి నీరు జలాశయముల నుండి కొంచెం వేడిగా ఉండే నదులలోకి వదలడం వల్ల కార్బన్ కాలుష్యంనకు కారణం అవుతుంది.

న్యూక్లియర్ పరిశ్రమల ఉపరితలం దగ్గరగా ఉన్న భూగర్భాజలాలో కలుషితాల ప్రభావం ఉంటుంది, ఎందుకంటే విపరీతంగా అపాయము కలిగించే వ్యర్ధ నిక్షిప్తాలు మరియు ఉత్పత్తి ఆ ప్రదేశాలలో జరుగుతుంది. భూగర్భజల కలుషితం మయాక్ ఎంటర్ప్రైజ్ వద్ద గమనించారు, నీటిలోని ప్రాణులకు ఇంకా ఉపరితల మరియు భూగర్భజల నీటి ఆధారాలకు ఇది ఒక నిజమైన బెదిరింపు వంటిది.

జలకాలుష్య రవాణా మరియు ప్రతిచర్యలు

చాలా నీటి కలుషితాలు నదులనుంచి సముద్రాలలోకి చేరబడతాయి. ప్రపంచములోని కొన్ని ప్రదేశాలలో దీని ప్రభావము హైడ్రాలజీ ట్రాన్స్పోర్ట్ మోడల్సర్వే ప్రకారం వందల మైళ్ళలో కనిపించింది. అభివృద్ధి చెందినకంప్యూటర్ మోడల్లు SWMM లేదా DSSAM మోడల్లు నీటిశుద్ది విధానములో ప్రపంచవ్యాప్తముగా వివిధ ప్రాంతాలలో కలుషితాల పరిస్థితిని పరీక్షిస్తున్నాయి. సూచకము ఫిల్టరు ఫీడింగ్రకాలులో కొప్పొడ్స్ వంటి వాటి ద్వారా కలుషితాల భవిష్యత్తును తెలుపుతున్నారు, ఉదాహరణకి న్యూయార్క్ బైట్. అత్యధిక విషపదార్ధాలు ప్రత్యక్షముగా హుడ్సన్ నది వద్ద లేవు, కానీ దీనికి దక్షిణాన 100 కిలోమీటర్ల దూరాన ఉంది, ఎందుకంటే ప్లంక్టన్యిక్ టిష్యులో లో ఏకమవటానికి చాలా రోజులు పడతాయి. హడ్సన్ ప్రవాహము దక్షిణమునకు కొరియోలిస్ బలము వల్ల తీరం వెంట ప్రవహిస్తాయి. రసాయనాలను ఆక్సిజన్ మరియు నీటి ప్రాచులు వాడటంవల్ల దక్షిణాన ఆక్సిజన్ తగ్గిపోతుంది, మరణించిన మరియు కుళ్ళిన ప్రాచి కణాల నుంచి అధిక పోషకాలుకారణమవుతాయి. చేపలు మరియు గుల్ల చేపలు చావులు పరిశీలనలోకి వచ్చాయి, ఎందుకనగా ఆహారచక్రము ప్రకారము చిన్నచేపలు విషము నిండిన కొప్పొడ్స్ తినడంవల్ల , మరియు వీటిని పెద్ద చేపలు తినడంవల్ల సంభవించాయి. ఆహార చక్రమునకు వేసే ప్రతి విజయవంతమైన అడుగు కలుషితాలపై ఏకాగ్రత పెట్టవలసివుంది, అవి ఏమంటే భారీ ఖనిజాలు (e.g. పాదరసం) మరియు సడలని సేంద్రీయ కలుషితాలుఅందులో DDT. దీనిని బయోమాగ్నిఫికేషన్ అని పిలుస్తారు, అప్పుడప్పుడూ దీనిని బయో ఎక్యుమలేషన్కు బదులుగా వాడతారు.
సముద్రములో పెద్ద సుడులు (సుడిగాలులు )ప్లాస్టిక్ చెత్తను భందిస్తాయి. ఉదాహరణకి ఉత్తర పసిఫిక్ సుడిగుండము"గ్రేట్ పసిఫిక్ గార్బేజ్ పేచ్"ను పోగుచేసింది, ఇది టెక్సాస్ కొలతకన్నా 100 రెట్లు అధికముగా ఉంటుందని అంచనా. కలకాలము ఉండే ఇటువంటి ముక్కలు సముద్ర జంతువులు మరియు పక్షుల కడుపులో చుట్టుకుపోతాయి. దీనిఫలితముగా వాటి అరుగుదలకు అడ్డంకమై అరుగుదల తగ్గటమే కాకుండా ఆకలితో మరణించేటట్లు చేస్తుంది.
చాలా రసాయనాలు ప్రతిక్రియలో నాశనమవుతాయి లేదా భూగర్భజల జలాశాయములో కొంతకాలానికి రసాయన మార్పులు ఏర్పడతాయి. అటువంటి గుర్తించదగిన రసాయనాలలో క్లోరినేటెడ్ హైడ్రోకార్బన్స్, వీటిలో ట్రైక్లోరోఇథిలీన్ (దీనిని పరిశ్రమల గ్రీసు పూయడానికి ఇంకా ఎలెక్ట్రోనిక్స్ తయారీకీ వాడతారు) మరియు టెట్రాక్లోరోఇథిలీన్ను డ్రై క్లీనింగ్ పరిశ్రమలో వాడతారు (కొత్తగా కనుగొన్నకార్బన్ డైఆక్సైడ్ ద్రవము ను డ్రై క్లీనింగ్లో వాడటం ద్వారా రసాయనాలు ఉపయోగించటం పూర్తిగా తొలగించవచ్చు.) ఈ రెండు రసాయనాలు కార్సినోజెన్స్ అవటంవల్ల అవి కొంతమేర కుళ్లిపోయే ప్రతిక్రియలోకి వెళ్లి అపాయకరమైన కొత్త రసాయనాలు ఉత్పత్తి అవటానికి దారితీస్తుంది (దీనిలో డైక్లోరోఇథిలీన్ మరియు వినైల్ క్లోరైడ్ ఉన్నాయి).
ఉపరితల కాలుష్యము తొలగించటము కన్నా భూగర్భజల కాలుష్యము తొలగించటము చాలా కష్టము ఎందుకంటే భూగర్భాజలము కనిపించకుండా నీటిమార్గాల ద్వారా చాలా దూరం వెళుతుంది. చిల్లులులేని మార్గాలు ఉదాహరణకి బంకమట్టిలో కొంతవరకూ నీటిలోని బ్యాక్టీరియాను సులభముగా వడకడుతాయి (లోపలి గ్రహించుకొనుట మరియు పీల్చుకొనుట), పలుచనచేయుట, మరియు కొన్ని సందర్భాలలో రసాయన ప్రతిక్రియలు ఇంకా జీవసంభందమైన చర్యలు ఉంటాయి. అయినప్పటికీ కొన్ని సందర్భాలలో కలుషితాలు మట్టి కాలుష్యాలుగా మారిపోతాయి. కొండగుహలు మరియు పగుళ్ళలో ప్రవహించేనీరు వడకట్టబడదు మరియు సులభముగా ఉపరితల నీరుగా పంపించబడుతుంది. ప్రకృతిసిద్దముగా ఏర్పడిన సింక్హోల్ లను మనుషులు కర్స్ట్ స్థలములో కుప్ప వేయడానికి వాడతారు.

ప్రాధమిక కలుషితము నుంచే కాక దీనిప్రభావము ద్వితీయశ్రేణిలో ఉంటాయి, కాకపొతే మూలమునుండి గ్రహింపబడినదిగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకి మన్నుతో ఉండే ఉపరితలము పొంగిపోవటము, దీనివల్ల నీట్లోకి సూర్యకాంతి ప్రసరించటాన్ని అడ్డుకుంటుంది, మరియు నీటి మొక్కలు ఆహారము తయారుచేసుకోవటాన్ని అడ్డుకుంటుంది.

నీటి కాలుష్యానికి కొలత

నీటి కాలుష్యాన్ని వివిధ విస్తారమైన తరగతులుగా విశ్లేషించారు. భౌతిక, రసాయన మరియు జీవశాస్త్రాముగా విభజించారు. విశేషమైన మరియు విశ్లేషమైన పరీక్షలద్వారా చాలా పద్దతులు మచ్చులను (వాటి మాదిరిగా ఉండే వాటిని) సేకరిస్తారు. కొన్ని పద్దతులలో మచ్చులు వీటిలో ఉష్ణోగ్రత లాంటివి లేకుండాసైటు లో, చేస్తారు, ప్రభుత్వ ఏజన్సీలు మరియు పరిశోధనా సంస్థలు నియమముప్రకారము ముద్రించారు, చట్టబద్దమైన విశ్లేషణ పద్దతులద్వారా అసమానత ఉన్న ఫలితాలను పోల్చడానికి ఉపయోగిస్తారు.

నమూనా

భౌతిక లేదా రసాయన పరీక్షలకోసం నీటి నమూనాలను వివిధ పద్ధతులలో పరీక్షిస్తారు, కలుషితాల నిర్దిష్టతమీద మరియు లక్షణముల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. చాలా కలుషితాలు ఘటనలు కాలముతో నియంత్రించబడి ఉంటాయి, సాధారణముగా వర్షాలతో ముడిపడి ఉంటాయి. ఈ కారణమువల్ల "తీసుకున్న" నమూనాలు కలుషితాల పరిణామమును పూర్తిగా గణించుటకు సరిపోవు. పరిశోధకులు ఈ విధమైన విషయములను సేకరించేటప్పుడు స్వయంచోదకమైన నమూనాల సాయంతో విరామముతో నీటి నమూనాలను సేకరిస్తారు లేదా విడుదలలు విరామముతో పొందుతారు.
జీవశాస్త్ర పరీక్ష నమూనాలకోసం ఉపరితల నీటి వనరులనుంచి మొక్కలు మరియు జంతువులను సేకరిస్తారు. అంచనాల మీద ఆధారపడి, ప్రాణులను జీవ-అవలోకనం కోసం గుర్తిస్తారు మరియు వాటిని తిరిగి నీటిలో వదిలేస్తారు లేదా వాటిని జీవపరీక్ష ద్వారా విషపూరితము తెలుసుకొనుటకు ఖండములు చేసి పరీక్షిస్తారు.

భౌతిక పరీక్ష

సాధారణమైన నీటి భౌతిక పరీక్షలో ఉష్ణోగ్రత, ఘన కేంద్రీకరణము ఇంకా బురదను పరిగణలోకి తీసుకుంటారు.

రసాయన పరీక్ష

నీటి నమూనాలను విశ్లేషణాత్మక రసాయనశాస్త్ర సిద్దాంతముల ద్వారా పరీక్షించవచ్చు. సేంద్రీయ మరియు అసేంద్రీయ సంయోగములకు చాలా ముద్రించిన పరీక్షా పద్దతులు లభ్యములో ఉన్నాయి. తరచుగా వాడే పద్దతులలో-pH, బయోకెమికల్ ఆక్సిజన్ డిమాండ్(BOD), కెమికల్ ఆక్సిజన్ డిమాండ్ (COD), పోషకాలు (నైట్రేట్ మరియు ఫాస్ఫరస్ సంయోగాలు), ఖనిజాలు (వీటిలో రాగి, తుత్తునాగము, తగరము, సీసము మరియు పాదరసము), చమురు ఇంకా గ్రీజు, మొత్తం పెట్రోలియం హైడ్రో కార్బన్స్ (TPH), మరియు పురుగులమందులు.

జీవశాస్త్ర పరీక్ష

జీవశాస్త్ర పరీక్షలో మొక్కలు, జంతువులును వాడతారు మరియు/లేదా సూక్ష్మజీవయుత సూచకాలను నీటి ఎకోసిస్టంలో ఆరోగ్యము గమనించడానికి వాడతారు.
జీవ శాస్త్ర పరీక్షకోసం తాగేనీటి సూక్ష్మ జీవ పరీక్ష చేస్తారు, బ్యాక్టిరియోలాజికల్వాటర్ అనాలిసిస్ చూడండి.

నీటి కాలుష్య నివారణ
ఇళ్ళ లోని మురికినీరు

నగర ప్రాంతాలలో ఇళ్ళ నుంచి వచ్చే మురికినీరుని కేంద్రీకృతమైన మురికినీటిని శుద్ధిచేసే ప్లాంట్ ద్వారా శుద్ధి చేయబడుతుంది. యు.స్.లో చాలావరకూ ఈ ప్లాంట్లను స్థానిక ప్రభుత్వ ఏజెన్సీలు నడుపుతాయి. పురపాలక శుద్ధిచేసే ప్లాంట్లు ప్రత్యేక కలుషితాలని నియంత్రించడానికి ఉద్దేశింపబడతాయి. BOD మరియు నిలిపివేసిన ఘనాలు. బాగా ప్రణాళిక చేసిన మరియు పనిచేయు విదానము (i.e., ద్వితీయ శ్రేణి శుద్ధి లేదా ఇంకా మంచిది ) 90 శాతం లేదా ఎక్కువ కలుషితాలను తొలగిస్తుంది. కొన్ని ప్లాంట్స్ లో పోషకాలను మరియు రోగ క్రిములను శుద్దిచేయడానికి ఉపవిధానాలు ఉంటాయి. పరిశ్రమల వ్యర్ధ నీటినుండి వచ్చే విషపదార్దాలను కనుగొనటానికి చాలా వరకూ పురపాలక ప్లాంట్స్ చిత్రించబడిలేవు.

  • నగరాలలో మురుగునీరు పొంగిపొర్లటం లేదా మిశ్రమ నీరు పొంగిపొర్లడం ఉన్నచోట ఒకటి లేదా ఎక్కువ ఇంజనీరింగ్ మార్గాలను శుద్దిచేయని వ్యర్ధాలను తగ్గించడానికి అవలంభిస్తారు, వీటిలో:
  • పచ్చటి అవస్థాపనా సౌకర్యాలతో మురికినీటి నిర్వాహక పరిణామమును మొత్తము విధానములో మెరుగు పరచవచ్చు.
  • కారే మరియు సరిగాపనిచేయని యంత్రాలను బాగుచేయటము మరియు యధాస్తానములో వేరొకటి ఉంచటము .
  • మొత్తం మీద మురికినీటి సేకరించే విధానములో హైడ్రాలిక్ సామర్ధ్యాన్ని పెంచటము (తరచుగా ఇది ఖర్చుతో కూడుకున్న ఎన్నిక ).

ఒక ఇంటిలో లేదా వ్యాపారములో పురపాలక ట్రీట్మెంట్ లేకపొతే వారికి వ్యక్తిగతమైన సెప్టిక్ ట్యాంక్ ఉంటుంది, దీనిలో వృధానీరు అక్కడే శుద్దిచేసి నేలలోకి వదులుతుంది. ప్రత్యామ్నాయంగా యిళ్ళ లోని మురికినీటిని దగ్గరలోని ఎవరి ప్రమేయములేని శుద్ధిచేసే పద్దతిలోకి పంపించవచ్చు (e.g. పల్లెటూర్లలో).

పారిశ్రామిక వృధా నీరు

కొన్ని పారిశ్రామిక సౌలభ్యాలు పురపాలక నైపుణ్యముతో శుద్ధిచేసే సాధారణమైన మురికినీటిని విడుదలచేస్తాయి. పరిశ్రమలు విడుదలచేసే వ్యర్ధ నీరు అత్యధిక ఘనీభవించిన కలుషితాలు, (e.g. ఆయిల్ ఇంకా గ్రీజ్ ), విష కలుషితాలు (e.g. భారీ ఖనిజాలు , ఆవిరి అయిపోయే సేంద్రీయ సంయోగాలు ) లేదా ఇతర కలుషితాలు అమ్మోనియా వంటివి ప్రత్యేకమైన శుద్దివిధానము అవసరమవుతుంది. వీటిలోకొన్ని విష పదార్ధాలను తొలగించడానికి ముందుగానే శుద్ధి చేసే విధానమును ప్రవేశపెట్టవచ్చు తద్వారా కొంతమేర శుద్ధి చేయబడిన వృధానీటిని పురపాలక విధానములోకి పంపించవచ్చు. పెద్ద మొత్తములో వృధానీటిని విడుదలచేసే పరిశ్రమలు వారే వీటిని శుద్ధి చేసే విధానాలను చూసుకొంటున్నారు.
కొన్ని పరిశ్రమలు కలుషితాలను తగ్గించటం లేదా తొలగించ తానికి వారి తయారీ విధానములో చేసిన మార్పులు విజయవంతమైనాయి, ఈ పద్దతిని కాలుష్య నివారణఅంటారు.
పవర్ ప్లాంట్లనుంచి లేదా తయారీ ప్లాంట్లనుంచీ విడుదలయ్యే వేడి నీటిని నియంత్రించడానికి :

  • చల్లపరిచే చెరువులు , మనుషులచే చల్లపరచటానికి నీటి సముదాయాలను భాష్పీకరణం, ప్రవాహం, మరియు ప్రసరణ చేయబడతాయి.
  • చల్ల పరిచే గోపురాలు, దీని ద్వారా వ్యర్ధ వేడిని వాతావరణంలోకి భాష్పీకరణము మరియు/లేదా వేడిని తరలించటంద్వారా పంపవచ్చు.
  • కోజెనరేషన్, ఈ విధానం ద్వారా వ్యర్ధ వేడిని యిళ్ళకు లేదా పరిశ్రమలకు ఉపయోగపడేటట్లు మార్చబడుతుంది.
వ్యవసాయ వృధానీరు

బహుకేంద్ర కాలుష్య నివారణ
అవక్షేపము (సడలిన మన్ను) యునైటెడ్ స్టేట్స్లో భూములను కడిగిపెట్టినట్లు అయ్యి అతిపెద్ద వ్యవసాయ కాలుష్యమునకు దారితీసింది వ్యవసాయదారులు ఎరోజన్ కంట్రోల్ ఉపయోగించి ప్రవాహాలను అడ్డుకొనచ్చు మరియు మన్నును వారి పోలములలోనే ఉంచుకొనవచ్చును. సాధారణ మెళుకువలలో ఆకృతిలో దున్నటం, పంటగడ్డి ఉంచటం, పంట మార్పిడి, అన్ని ఋతువులలో పండే పంటలు పండించటం మరియు నదీతీరములో ఘాతావరోధములు స్థాపించడం ఉన్నాయి. పోషకాలు (నైట్రోజెన్ మరియు ఫాస్ఫరస్) ను వ్యవసాయ భూములకు వ్యాపార ఎరువులుగా వాడుతున్నారు. జంతువుల ఎరువు లేదా పురపాలక లేదా పరిశ్రమల వ్యర్ధనీటిని లేదా మురికిని జల్లవచ్చు. పోషకాలుపంట అడుగునమిగిలిన దానినుంచి, నీటిపారుదల నీటినుంచి, క్రూర జీవనము నుంచి మరియు వ్యవసాయ ఆధారములనుంచి ప్రవాహములు వచ్చినప్పుడు లోపలికి వెళతాయి. వ్యవసాయదారులు (న్యూట్రియంట్ మేనేజ్మెంట్) పోషక నిర్వాహకత అభివృద్దిని మరియు అమలును తెలుసుకోనుటవల్ల అధిక పోషకాలు వాడకం తగ్గించవచ్చు.
తెగులమందుల ప్రభావము తగ్గించటానికి, రైతులు సంశ్లేషించు తెగులు నిర్వాహకము (ఇంటిగ్రేటెడ్ పెస్ట్ మేనేజ్మెంట్)(IPM) మెలకువలు వాడవలెను ( వీటిలో జీవశాస్త్ర తెగులు నివారణ - బయోలాజికల్ పెస్ట్ కంట్రోల్ ఉంది) తెగుల నియంత్రణకి వాడవచ్చు, రసాయన పురుగులమందులపై నమ్మకమును తగ్గించి మరియు నీటి నాణ్యతను కాపాడవచ్చు.

ఏకకేంద్ర వ్యర్ధనీటిని శుద్దిచేయటం
సాగుబడి చేసే నేలలో పెద్దమొత్తములో లైవ్ స్టాక్ మరియు పెంపుడు పక్షులను పెంచటము చేయాలి, వీటిలో కర్మాగార నేలలను యు.స్ లో కేంద్రీకృతమైన జంతువుల ఆహార పనిచేయువిదానము లేదా నిర్భంధించిన జంతు ఆహార విధానము అని అంటారు ఇంకా ఇవి ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుకు లోబడి ఉంటాయి.
గడ్డిప్రాంతములో జల్లేముందు జంతువుల కళంకాలను లోతులేని చెరువులలో శుద్ధి చేయబడతాయి. నిర్మించబడిన తడినేలలు కొన్నిసార్లు జంతువుల వ్యర్ధాలను చెరువులలో లాగా శుద్ధి చేయడానికి ఉపయోగపడతాయి. కొన్ని జంతువుల కళంకాలను ఎండు చొప్పతో కలిపి శుద్దిచేస్తారు మరియు ఎరువుల మిశ్రమముతో ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలో ఉంచటంవల్ల బాక్టీరియా వంద్య అవుతుంది మరియు నేల అభివృద్ధి చెందటానికి చక్కని ఎరువు అవుతుంది.

నిర్మాణ స్థలములో మురికినీరు

నిర్మాణ స్థలములోని బురదను ఇవి స్థాపించడంవల్ల నియంత్రించవచ్చు:

  • మట్టి సడలకుండా క్రమపరచటము, వీటిలో కుళ్ళిన గడ్డిఉంచటం మరియు నీటిని విత్తటం, మరియు
  • బురదను క్రమపరచటం వీటిలో బురద పారు ప్రదేశాలు మరియు ఒండు మట్టి కంచెలుఉన్నాయి.

మోటార్ ఇంధనాలు మరియు కాంక్రీటు కొట్టుకురావటంవల్ల విడుదలయ్యే విషరసాయనాలను క్రిందివాటిని ఉపయోగించి నియంత్రించవచ్చు:

  • కారిపోవడం ఆపడం మరియు నియంత్రించే పధకాలు, మరియు
  • విశేషంగా తయారుచేయబడిన కంటైనర్లు మరియు విధానాలు ఏర్పరచటం, వీటిలో పొంగిపొర్లటం ఆపడం మరియు భిన్నపదం ద్వారా చేయటం ఉన్నాయి.
నగర ప్రవాహాలు (మురికినీరు )

నగర ప్రవాహాలను నియంత్రించి సత్ఫలితాలను ఇచ్చే విధానములో మురికినీటి వేగాన్ని మరియు ప్రవాహంను తగ్గించడం అలాగే కలుషితాల విడుదలను తగ్గించడం ఉన్నాయి. స్థానిక ప్రభుత్వాలు వివిధ మురికినీటి నిర్వాహక మెళుకువలు నగర ప్రవాహాలను తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఈ మెళుకువలను ఉత్తమ నిర్వాహక విధానాలుగా (BMPs) యు.స్.లో పిలవబడుతుంది, బహుశ ఇది నీటి పరిణామమును దృష్టిలో ఉంచుకున్నా మిగిలినవి నీటి నాణ్యతను పెంచటానికి పనిచేస్తాయి మరియు కొన్ని రెండిటి కోసం పనిచేస్తాయి.
కాలుష్య నివారణ విధానాలలో తక్కువ ప్రభావ వృద్ది మెళుకువలు(లో ఇంపాక్ట్ డెవలప్మెంట్), పచ్చటి పైకప్పులు మరియు మెరుగైన రసాయనాల వాడకం (e.g.మోటార్ ఇంధనాలు & చమురు, ఎరువులు మరియు పురుగుమందులు నిర్వాహకం). ప్రవాహ తగ్గింపు విధానములో వడకట్టని పారేప్రదేశాలు, జీవాలను ఉంచబడే విధానాలు, నిర్మించబడిన తడినేలలు, ఉంచబడిన పారేప్రదేశాలు మరియు అట్లాంటి విధానాలు.
కర్బన కాలుష్యాన్ని నియత్రించడానికి మురికినీటి నిర్వాహక విధానాలను ఉపయోగించటం ద్వారా దీనిని పీల్చివేస్తుంది లేదా దానిని భూగర్భ జలములోకిమళ్ళించవచ్చు, వీటిలో జీవాలను ఉంచే విధానము మరియు వడకట్టని నీరుపారే ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఉష్ణోగ్రత తగ్గేటప్పుడు నీరుపారే ప్రదేశాల ప్రభావము తక్కువగా ఉంటుంది, సూర్య కాంతితో వేడెక్కిన తర్వాత నీటిని కాలువలోకి వదలవచ్చు.

క్రమబద్దమైన పనితీరు

అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో నీటి కాలుష్యాన్ని నియంత్రించడానికి చట్టబద్దముగా మరియు ప్రయత్నాలు ముఖ్యముగా ఏకకేంద్ర కాలుష్యాల మీద దశాబ్దాల నుంచీ దృష్టిని సారించారు. చాలా ఏకకేంద్ర మూలాలు క్రమబద్దము చేయబడినాయి-ముఖ్యముగా కర్మాగారాలు మరియు మురికినీటి శుద్ధి చేసే ప్లాంట్లు--అత్యధిక ప్రాముఖ్యము పురపాలక మరియు పరిశ్రమల మురికినీటి విడుదలలు ఇంకా NPS నుంచి వచ్చేవాటిమీద పెట్టారు.

యునైటెడ్ కింగ్డం

యుకేలో నేలమీద పారే నీటి పరిణామము లేక నాణ్యతను కాపాడటానికి సాధారణ చట్టం (మానవ హక్కులు) ఉంది. 16 వ శతాబ్దములోని క్రిమినల్ చట్టములో కొంతవరకూ నీటి కాలుష్యము మీద నియంత్రణ ఉన్నప్పటికీ నదుల (కాలుష్య నియంత్రణ) ఆక్ట్లు 1951 - 1961 స్థాపన వరకూ ఏమీ లేనట్టుగానే చెప్పుకోవచ్చు. ఈ చట్టాలు బలవర్ధకమై మరియు విస్తరించి కంట్రోల్ అఫ్ పొల్యుషన్ ఆక్ట్ 1984 లో రూపుదిద్దుకున్నాయి, దాని తర్వాత ఇది చాలాసార్లు మార్చబడి మరియు నూతనముగా వృద్ది చెందింది. చెరువులను, నదులను, సముద్రాలను, భూగర్భజలాలను కాలుష్యము చేయటము లేదా సరిఐన అధికారములేకుండా ఏవిధమైన ద్రవాలను పైన చెప్పిన నీటి వనరులలోకి పంపించటం చట్టవిరుద్దముగా భావిస్తారు. ఇంగ్లాండ్ మరియు వేల్స్లో అటువంటి అనుమతి ఎన్విరాన్మెంట్ ఏజెన్సీ మాత్రమే ఇస్తుంది మరియు స్కాట్లాండ్లో SEPA ఇస్తుంది.

సంయుక్త రాష్ట్రాలు

USAలో నీటి కాలుష్యము మీద అవగాహన పెరిగి ఫలితముగా 19 వ శతాబ్దము తరువాయి భాగాములో కాలుష్య వ్యతిరేక చట్టాలు వచ్చాయి, మరియు ఏకం చేయబడిన చట్ట నిర్మాణం 1899 లో చేయబడింది. ఏకముగా ఒప్పుకున్న రివెర్స్ అండ్ హర్బొర్స్ ఆక్ట్ అఫ్ 1899 లోని రెఫ్యూజ్ ఆక్ట్ ప్రకారము జాతీయ సముద్ర ప్రయాణానికి అనువైన నదులు, సరస్సులు, కాల్వలు, మరియు ఇతర నీటి సమూహాలలో లేదా వాటి అనుబందమైన వాటిలో ఏ విధమైన తిరస్కరించిన పదార్ధాలు పడవేయటాన్నిప్రత్యేకమైన అనుమతి తీసుకుంటే తప్ప దీనిని నిషేదించింది. వాటర్ పొల్యుషన్ కంట్రోల్ ఆక్ట్, 1948, నీటి కాలుష్యము తగ్గించటానికి అధికారమును సర్జన్ జనరల్కు ఇచ్చింది. అయినప్పటికీ ఈ చట్టము పెద్దగా కాలుష్యాన్ని తగ్గించ లేక పోయింది.
పెరుగుతున్న నీటి కాలుష్య అవగాహన మరియు ఆందోళన వల్ల అమెరికా చట్ట సభ నీటి కాలుష్య చట్టమును 1972 లో తిరిగి రాసింది. ది ఫెడరల్ వాటర్ పొల్యుషన్ కంట్రోల్ ఆక్ట్ అమెండ్మెంట్స్ అఫ్ 1972, సాధారనముగా దీనిని క్లీన్ వాటర్ ఆక్ట్ (CWA)అంటారు, దీని స్థాపన ఏకకేంద్ర కాలుష్య మూలము ఆధారభూతమైన పనిచేయు విధానము కలిగిఉంటుంది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీని (EPA) విధిగా ముద్రించాలని మరియు వ్యర్ధ నీటి ప్రమాణములు పరిశ్రమలకు మరియు పురపాలక మురికినీటి శుద్ధి ప్లాంట్లకు అమలుపరచాలని శాసించింది. దీనిలో ఉపరితలములోని నీటి సమూహాలలో EPA కు కావలసినవి మరియు నీటి నాణ్యత ప్రమాణాలను పొందుపరచింది. చట్టసభ అధికారమును పెద్ద పబ్లిక్ ఫైనాన్సింగ్ వారికి పురపాలక మురికినీటి శుద్ధి ప్లాంట్లను కట్టడానికి ఇచ్చింది. 1972 CWA, ప్రకారము బహుకేంద్ర మూలాలకు ఏ విధమైన చట్టపరమైన ప్రమాణాలు అవసరము లేదు.
1987లో చట్టసభ CWA తో వాటర్ క్వాలిటీ ఆక్ట్ను కలిపారు. ఈ మార్పులు పురపాలక మరియు పారిశ్రామిక ఎకకేంద్రము ద్వారా మురికినీటి విడుదలలను మరియు ఈ విడుదలలను నియంత్రించడానికి కావలసిన సౌకర్యాల గురించి నిర్వచించారు. 1987 లో చట్టం పురపాలక శుద్ధి చేసే ప్లాంట్ల పబ్లిక్ ఫైనాన్సింగ్ తిరిగి వ్యవస్తీకరించారు మరియు బహుకేంద్ర నిరూపణ మంజూరుచేయటమైనది. ఇంకనూ CWA విశదీకరణలో గ్రేట్ లేక్స్ లీగసీ ఆక్ట్ అఫ్ 2002 శాసనము వచ్చింది.

ఆధారము: వికీపీడియా

తాగునీటి కాలుష్యం!

సమస్త జనావళిని భయపెడుతున్న సమస్య కలుషిత నీరు. సురక్షితమైన తాగునీరు ప్రజల ప్రాథమిక హక్కు. తాగడానికి పనికివచ్చే మంచినీటిని ప్రజలకు అందజేయడం ప్రభుత్వాల ప్రాథమిక బాధ్యత. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ముందున్న అతిపెద్ద సవాలు ఇది. తాగునీటి కల్పన పేరిట వేలకోట్ల రూపాయలు వ్యయమవుతున్నా పరిస్థితి మాత్రం ఏ కోశానా మెరుగుపడటం లేదు. పైపెచ్చు మరింత జటిలం అవుతోంది. నీటి కాలుష్యం, అందులోని కాలుష్య కారకాలు ప్రజారోగ్యానికి హానికరంగా మారాయి. పన్నెండో పంచవర్ష ప్రణాళికలో తాగునీటి నాణ్యతకు పెద్దపీట వేయనున్నట్లు కేంద్రమంత్రి జైరాం రమేశ్ ఇటీవల ప్రకటించారు. కేంద్రం కేటాయించే నిధుల్లో- తాగునీటి నాణ్యతకు సంబంధించి ప్రస్తుతం 11శాతం వరకు ఉపయోగించుకోవచ్చు. ఆ మొత్తాన్ని 62శాతానికి పెంచనున్నట్లు మంత్రి తెలిపారు. ఈ తరహా ప్రకటనలు, భరోసాలు కొన్ని దశాబ్దాలుగా వింటూనే ఉన్నాం. ఆచరణ కొరవడిన కారణంగా నీటి కాలుష్యానికి సంబంధించి పరిస్థితి ఇసుమంతైనా మెరుగుపడటం లేదు.

సమన్వయ లేమి
తాగునీటి కల్పన రాష్ట్రాల పరిధిలోని అంశం. రాష్ట్రాలకు అండగా నిలవాల్సిన బాధ్యత కేంద్రానిది. కానీ, ప్రభుత్వాల మధ్య సమన్వయం లోపించడంతో ప్రజలకు సురక్షిత తాగునీరు సాకారం కాని స్వప్నంగానే మిగిలిపోతోంది. భూగర్భ జలాల అందుబాటు ప్రాతిపదికగానే తాగునీటి పథకాల ఏర్పాటు జరుగుతూ వస్తోంది. దురదృష్టవశాత్తూ భూగర్భ జలాలు కలుషిత కారకాలతో నిండిపోవడంవల్ల ప్రజారోగ్యం పెనుప్రమాదంలో పడుతోంది. భూగర్భజలాల్లో ఆర్సనిక్, ఫ్లోరైడ్, నైట్రేట్ వంటి హానికారకాలు ఉన్నట్లు ఏనాడో వెల్లడైంది. దేశంలోని 19రాష్ట్రాలను ఫ్లోరైడ్ సమస్య పట్టిపీడిస్తోంది. ఫ్లోరైడు సమస్య మరీ బీభత్సంగా ఉన్న రాష్ట్రం మనదే. మన కోస్తాతీరంలోకి క్రమంగా ఉప్పునీరు చొచ్చుకు వస్తోంది. తాగునీటికి సంబంధించి దేశంలోని ఒక్కో రాష్ట్రం ఒక్కో సమస్యతో సతమతమవుతోంది. నీటిలో పెరుగుతున్న ఇనుము పాళ్లు ఛత్తీస్‌గఢ్ ప్రజలకు తీవ్ర ఇబ్బందులను సృష్టిస్తున్నాయి. మహారాష్ట్రలో నదీకాలుష్యం ప్రజల ఉసురు తీస్తోంది. ఒకప్పుడు మణిపూర్‌లో తాగునీటి కొరతే ఉండేది కాదు. ప్రస్తుతం పరిస్థితి తిరగబడింది. అడవులు తరిగిపోవడంతో నీటి కొరత ముమ్మరిస్తోంది. పంజాబులో గనుల చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లోని భూగర్భ జలాల్లో బయల్పడ్డ యురేనియం అవశేషాలూ భయాందోళనలకు గురిచేస్తున్నాయి. విచక్షణరహితంగా పురుగుమందులు వినియోగించడం తాగునీటి నాణ్యతను దారుణంగా దెబ్బకొడుతోంది. దేశంలోనే తొలిసారిగా కేరళలోని కన్నూరు ప్రాంత జలాల్లో ఎండోసల్ఫాన్ కారకం ఉన్నట్లుగా తేలింది. అందుకు సంబంధించి సరైన శాస్త్రీయ విశ్లేషణ జరగకపోవడమే బాధాకరం. దేశంలో 1.21లక్షలకుపైగా ఆవాసితాల్లో తాగునీటి నాణ్యత లోపించింది. ఫలితంగా కోటి 22లక్షలమంది ఇబ్బంది పడుతున్నారని అంచనా. రాష్ట్రంలో 1,818 ఆవాసితాల్లో ఫ్లోరైడు సమస్య ఉంది. స్ట్రాన్షియం వంటి మూలకం కారణంగా మూత్రపిండ సంబంధిత వ్యాధులు ప్రబలుతున్నా- ఆ దిశగా పరిశోధనలు ముందుకు సాగడంలేదు. తాగునీటి నాణ్యత విశ్లేషణ సరిగ్గా జరగడంలేదు. తాము తాగుతున్న నీరు ఎటువంటిదో తెలిస్తే ఆ మేరకు ప్రజలు కొంతవరకు జాగ్రత్తపడే అవకాశముంది. అందుకే తాగునీటి విశ్లేషణ సౌకర్యాన్ని ప్రజల దగ్గరకు తీసుకెళ్లాల్సిన అవసరముంది.

వర్షకాలం వచ్చిందంటే బాక్టీరియా సంబంధిత వ్యాధులు ప్రబలడం సర్వసాధారణం. పెద్దయెత్తున ప్రజలు అతిసార వ్యాధి బారిన పడుతున్నారు. పథకాల నిర్వహణ లోపం ప్రజల పాలిట శాపంగా మారింది. పైపుల లీకేజీ సర్వసాధారణం. తాగునీటిలో మురుగునీరు కలిసిపోతోంది. హైదరాబాద్‌లోని భోలక్‌పూర్‌లో ఈ కారణంగానే 2009 మే నెలలో 14మంది చనిపోయారు. సంఘటన జరిగి మూడేళ్లయినా పరిస్థితిలో మార్పు లేదు. కనువిప్పు కలగలేదు. పథకాల నిర్వహణకు కేంద్ర, రాష్ట్రప్రభుత్వాలు సరిగ్గా నిధులు ఇవ్వడంలేదు. వాటి నిర్వహణను స్థానిక సంస్థలకు అప్పగిస్తున్నారు. పంచాయతీలు నిధుల లేమితో సతమతమవుతున్నాయి. పదమూడో ఆర్థిక సంఘం నిధులను తాగునీటి పథకాల నిర్వహణ, పారిశుద్ధ్య పనులకే కేటాయించారు. రాష్ట్రంలో పంచాయతీరాజ్ సంస్థలకు ఎన్నికలు నిర్వహించకపోవడంతో రాష్ట్రానికి ఈ నిధుల విడుదలనూ కేంద్రం నిలిపేసింది. న్యాయస్థానంలో వ్యాజ్యం కారణంగా ఎన్నికలు నిర్వహించలేకపోయామన్న రాష్ట్రవాదనతో కేంద్రం ఏకీభవించలేదు. దీంతో రూ.1,500కోట్ల నిధుల విడుదల నిలిచిపోయింది. ఈ ప్రభావం రాష్ట్రంలో తాగునీటి పథకాల నిర్వహణపై పడనుంది. పారిశుద్ధ్యానికీ నిధుల కరవే. ఈ విషయం తెలిసికూడా రాష్ట్రప్రభుత్వం ఇంతవరకు ప్రత్యేక నిధులు కేటాయించలేదు. దీంతో వర్షకాలంలో పరిస్థితి ఎలా ఉండబోతోందనే విషయమై ఆందోళన ఉంది.

తాగునీటి పథకాలకు విద్యుత్ ఛార్జీలు సమస్యగా మారాయి. ప్రభుత్వాలు తగిన నిధులు ఇవ్వకపోవడంవల్ల విద్యుత్ బిల్లులు పెండింగులో ఉండిపోతున్నాయి. విద్యుత్ ఉచితంగా ఇవ్వకపోయినా తాగునీటి పథకాలకు విద్యుత్ ఛార్జీలు గుదిబండగా మారకూడదు. రాష్ట్రంలో విద్యుత్ ఛార్జీల పెంపుదలనుంచి తాగునీటి పథకాలకు మినహాయింపు ఇవ్వలేదు. రాష్ట్రప్రభుత్వం విడిగా నిధులు ఇవ్వకుండా స్థానిక సంస్థలకు ఇవ్వాల్సిన మొత్తాన్ని దారి మళ్లిస్తోంది. పథకాల నిర్వహణలో ప్రజల భాగస్వామ్యం అవసరం. అప్పుడే పథకం మనగలుగుతుంది. అయితే మీటర్లుపెట్టి, అధిక రేట్లు వసూలు చేస్తే సామాన్య, పేద ప్రజలు తట్టుకోవడం కష్టం. ఏదైనా హేతుబద్ధంగా ఉండాలి. నిర్వహణ భారం తక్కువగా ఉన్నప్పుడే ఇది సాధ్యం. ఇక బహిరంగ మలవిసర్జనవల్ల కొత్త సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయి. ప్రజల ఆరోగ్యం దెబ్బతింటోంది. అందుకే సంపూర్ణ పారిశుద్ధ్య కార్యక్రమానికి కేంద్రం అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది. అయినా రాష్ట్రాలు ఆ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకోలేకపోతున్నాయి. 2012నాటికే సంపూర్ణ పారిశుద్ధ్యం సాధించాలన్న లక్ష్యం గాలికి ఎగిరిపోయింది. తాగునీటికి, పారిశుద్ధ్యానికి అవినాభావ సంబంధం ఉన్న దృష్ట్యా ప్రజల్లోనూ అవగాహన పెరగాల్సి ఉంది. మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం కల్పించేవరకు అత్తవారింటికి రానని తేల్చిచెప్పిన మధ్యప్రదేశ్‌కు చెందిన అనితాబాయి ప్రజలకు స్ఫూర్తి కావాలి. విద్యార్థులకూ సురక్షిత నీరు అందడంలేదు. ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లోని ప్రతి విద్యార్థికి సురక్షితమైన తాగునీరు అందించడానికి కేంద్రం జలమణి పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. రాష్ట్రాల చొరవ కొరవడటంవల్ల ఆశయం అలానే మిగిలిపోయింది. ఇందుకోసం కేంద్రం అందజేసిన రూ.19కోట్లలో కేవలం ఏడు కోట్ల రూపాయలనే మనరాష్ట్రం వినియోగించుకోగలిగింది. నిధులు ఉన్నప్పటికీ సద్వినియోగం చేసుకోలేకపోవడమే దురదృష్టం. పాఠశాలల్లో మరుగుదొడ్లు లేక బాలికలు తీవ్ర ఇక్కట్లు పడుతున్నారు.

భవిష్యత్తు భయం భయం
తాగడానికి, వంటకు, స్నానం, ఇతరత్రా అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని గ్రామీణ భారతంలోని ప్రతి వ్యక్తికి రోజుకు 40లీటర్ల నీరు అందించాలనేది లక్ష్యం. ఈ దిశలోనే కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పథకాలకు రూపకల్పన చేశాయి. కార్యాచరణ పడకేయడంతో ఆ పథకం కలగా మిగిలింది. పరిస్థితులు తీసికట్టుగా ఉన్నా, కేంద్రమంత్రి జైరాం రమేశ్ మాటలు మాత్రం కోటలు దాటుతున్నాయి. ప్రతి గ్రామీణునికి రోజుకు 55 లీటర్లు అందించడమే కేంద్ర సంకల్పమని ఆయన నమ్మబలుకుతున్నారు. పథకాల నిర్మాణంలో ఉపరితల జలాలకు కేంద్రం ప్రాధాన్యం ఇవ్వనుందన్నది కేంద్రమంత్రి చెబుతున్న మరోమాట. భూగర్భ జలాలు పాతాళంలోకి చేరుకుంటున్నకొద్దీ ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీసే కారకాలు ఎక్కువవుతుండటాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఆయన ఈ విధంగా చెప్పి ఉండవచ్చు. రాష్ట్రానికి ఈ పద్ధతి కొత్తేమీ కాదు. రాష్ట్రంలో పథకాలన్నీ ఉపరితల జలాల మీద ఆధారపడే నిర్మిస్తున్నారు. జలాశయాల మీద ఆధారపడి పథకాల నిర్మాణం చేపట్టారు. తాగునీరు అందించాలనుకునే గ్రామాలు, పట్టణాలు జలాశయాలకు చాలాదూరంలో ఉండటంతో కిలోమీటర్లమేర పైపులైన్లు వేయాల్సి వస్తోంది. పైపులైన్ల నిర్మాణంలో జాప్యం, నాణ్యతలోపం వంటి కారణాలతో ప్రజలకు తాగునీరు సరిగ్గా అందడంలేదు. పథకాల నిర్మాణం ఏళ్లు గడిచినా పూర్తి కావడంలేదు. నీటివనరు ఉందా లేదా అనే విషయం చూసుకోకుండానే నిర్మాణం చేపట్టడంవల్ల తాగునీటి వసతి కల్పన లక్ష్యం నెరవేరడంలేదు. గ్రామీణ భారతంలో 32-35శాతం ఇళ్లకు మాత్రమే నల్లాల ద్వారా నీరు అందుతోంది. తమిళనాడు, హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లో ఇది 80శాతం. ఉత్తరప్రదేశ్, బీహారుల్లో నల్లా నీరు అందుతోంది 10 శాతానికే! ఒడిషాలో 94శాతం గ్రామీణ ప్రజలకు రక్షిత నీరు అందడంలేదు.

పథకాలు నడవాలంటే నీరు అందుబాటులో ఉండాలి. అందుకు సమగ్రమైన నీటిరక్షణ ప్రణాళిక అవసరం. వాననీటి సంరక్షణ చర్యలు తీసుకోవాలి. భూగర్భ జలాలను కృత్రిమ పద్ధతిలో పెంపొందించుకునే చర్యలూ చేపట్టాలి. ప్రాజెక్టుల నిర్మాణంపై వేలకోట్ల రూపాయలు ఖర్చు పెడుతున్నప్పటికీ లక్షలాది ఎకరాలకు సాగునీరు నేటికీ అందించలేని దుస్థితి నెలకొంది. తాగునీటికి వర్షాలే ఆధారం అవుతున్నాయి. వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక అవసరాలకు విచక్షణ రహితంగా భూగర్భ జలాలు తోడేస్తున్న కారణంగా వాటిపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. ఈ కారణంగా అవి తరిగిపోతున్నాయి. ఇందువల్ల తాగునీటికి ఇబ్బంది ఏర్పడుతోంది. చేతిపంపుల్లో నీళ్లు రావడంలేదు. పథకాలకూ నీటి కొరత ఉంటోంది. అందుకే వేసవి వచ్చిందంటే ప్రజలకు అగచాట్లు తప్పడం లేదు. మొఘల్ సామ్రాజ్య చక్రవర్తి అక్బరు 1571లో రాజధాని ఫతేపూర్ సిక్రిని విడిచిపెట్టడానికి నీటి కొరతే కారణమంటారు. నీటివనరుల నిర్వహణపై దేశభవిష్యత్తు ఎంతగా ఆధారపడి ఉందో వివరిస్తున్న ఘటన ఇది. అలాంటి దుస్థితి నేటి తరాలకు ఎదురుకాకముందే పాలకులు మేలుకోవాలి. జలసంరక్షణకు యుద్ధప్రాతిపదికన చర్యలు తీసుకోవాలి.

ఆధారము: ఈనాడుప్రతిభ.నెట్

జల కాలుష్యం - నియంత్రణ చట్టాలు

జల కాలుష్య నివారణకు, నియంత్రణ కొరకు చట్టాలున్నాయి. అవి: 1. జల (కాలుష్య నివారణ, నియంత్రణ) చట్టం, 2) జల (కాలుష్య నివారణ, నియంత్రణ) పన్ను చట్టం, 1977, 3) పర్యావరణ (పరిరక్షణ) చట్టం, 1986, 4) ప్రమాదకర వ్యర్థ పదార్థాల (నిర్వహణ) నియమాలు, 1989.

పైన చెప్పిన అన్ని చట్టాల్లోకి పర్యావరణ (పరిరక్షణ) చట్టం, 1986 అతి ముఖ్యమైనది. కాలుష్య నియంత్రణకు తీసుకోవలసిన అన్ని చట్టపరమైన చర్యలు, శిక్షలు వగైరా ఇందులో సవిస్తరంగా పొందుపరచారు. ఈ చట్టాలను అమలుచేసి కాలుష్య నివారణ, నియంత్రణ చేయగల అధికారాలు, కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి, ఆయా రాష్ట్ర కాలుష్య నివారణ, మండళ్ళకు మాత్రమే ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా జల (కాలుష్య నివారణ, నియంత్రణ) చట్టం, పర్యావరణ చట్టం- ఈ రెండు చట్టాల ద్వారా సంక్రమించిన అధికారాలను ఉపయోగించుకుని ఆయా కాలుష్య నియంత్రణ మండలులు దేశంలోని జల వనరులను కాలుష్యం బారిన పడకుండా కాపాడవలసిన బాధ్యతలు కలిగి వున్నాయి. అయితే ఈ కేంద్ర, రాష్ట్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలులు ఏ మేరకు తమ బాధ్యతలు నిర్వర్తించాయన్నది సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టులు కొన్ని ముఖ్యమైన కేసుల్లో ఇచ్చిన తీర్పులను బట్టి విశదమవుతుంది.

ఆ కేసులు ఇవి:

భవానీ నది- శక్తి షుగర్‌ లిమిటెడ్ (1998)

శక్తి షుగర్‌ లిమిటెడ్‌ కంపెనీవారు, తమ వ్యర్థ పదార్థాలను తగు రీతిలో మడుగుల్లో నిలువచేసి, ఆనక శుద్ధి చేసి, విసర్జించే విషయంలో తమిళనాడు కాలుష్య నియంత్రణ మండలి కొన్ని ఖచ్చితమైన ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఆ ఆదేశాలలో కొన్నిటిని పాటించని కారణంగా ఒకానొక మడుగు నుండి నిలువ చేసిన వ్యర్థ పదార్థాలు కొంతమేరకు మురికి నీటికాల్వల ద్వారా భవానీ నదిలోకి ప్రవేశించి ఆ నదీ జలాలను కలుషితం చేయడం జరిగింది. ఈ కేసును విచారించిన సుప్రీంకోర్టు నదీ జలాలు కలుషితమవడానికి ఆ కంపెనీదే బాధ్యత అని, దాని నిర్లక్ష్య ధోరణి కారణంగానే నదీ జలాలు కలుషితమై పర్యావరణానికి భంగం కలగడమే కాకుండా ప్రజల ఆరోగ్యానికి ప్రమాద హేతువయ్యాయని అభిప్రాయపడి, వెంటనే ఆ పరిశ్రమను మూసివేయ వలసిందిగా తీర్పునిచ్చింది.

వినీత్ కుమార్‌ వర్సెస్ యూనియన్ ‌ ఆఫ్‌ ఇండియా (1996)

గోమ్తీ నదిలో సంభవించిన కాలుష్యం, దాని కారణాలను ఉటంకిస్తూ సుప్రీంకోర్టుకి వినీత్‌ కుమార్‌ పెట్టుకున్న అర్జీని రిట్‌ దరఖాస్తుగా పరిగణించి 15.1.1993న సుప్రీంకోర్టు సంబంధిత పరిశ్రమలకు తమ తమ వ్యర్థ పదార్థాలను శుద్ధిచేసే ప్లాంట్‌లలోని లోపాలను 21.3.93 లోపు తొలగించవలసిందిగా ఆదేశాలు జారీ చేసింది. సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలను అనుసరించి మోహన్‌ మెకిన్స్‌ బ్రెవరీస్‌ కంపెనీకి అనుమతి పత్రం ఇవ్వడానికి కాలుష్య నియంత్రణ మండలి నిరాకరించింది. అయితే మరుసటిరోజే తన నిర్ణయాన్ని మార్చుకుని ఆ కంపెనీకి అనుమతి పత్రాన్ని జారీ చేయడమే కాక, శుద్ధి చేసే ప్లాంట్‌ లోపాలను తొలగించేందుకు ఆ కంపెనీకి 31.12.93 దాకా గడువిచ్చింది.
సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాలకు భిన్నంగా కాలుష్య నియంత్రణ మండలి చేసిన ఈ వెసులుబాటు కోర్టు ధిక్కార చర్యగా పరిగణించబడింది. అయితే తాము ఏ పరిస్థితుల్లో అలాంటి ఆదేశాలు ఇవ్వవలసి వచ్చిందో వివరణ ఇస్తూ సంబంధిత అధికారులు క్షమాభిక్ష పెట్టమని కోర్టును ప్రాధేయపడ్డారు. ఆ అధికారులను కఠినంగా హెచ్చరించడమే కాక తమ హెచ్చరిక ఆదేశాన్ని ఆయా అధికారుల సర్వీస్‌ రికార్డులలో జతపరచేట్టు సుప్రీకోర్టు ఆదేశమి చ్చింది.

వెల్లోరు సిటజన్స్‌ వెల్ఫేర్ ఫోరం వర్సెస్ యు.ఓ.ఐ. (1996)

తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని వెల్లోరు ప్రాంతంలో నెలకొని వున్న తోళ్ల పరిశ్రమలు తమ వ్యర్థ పదార్థాలను శుద్ధి చేయకుండా విసర్జించడంతో ఆ వ్యర్థ పదార్థాలు పంట పొలాలు, రోడ్లు, కాలువలు, బహిరంగ ప్రదేశాలను ఆక్రమించి విపరీతంగా కాలుష్యం కలిగిస్తున్నాయని ఆ వ్యర్థ పదార్థాలు చివరకు పాలార్‌ నదిలోకి చేరి ఆ నదీ జలాలను సైతం కలుషితం చేయడం మూలంగా తమకు తాగునీరు కరువైందని వెల్లోరు పౌరులు పెట్టుకున్న ప్రజాహిత అర్జీని సుప్రీంకోర్టు స్వీకరించింది. ఈ కేసు విచారించిన సుప్రీంకోర్టు తోళ్ళ పరిశ్రమ దేశానికి ప్రధానమైన పరిశ్రమ. విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆర్జించి పెడుతున్నది. ఎందరికో ఉపాధి కల్పిస్తుంది. నిజమే! అంతమాత్రంచేత అది పర్యావరణాన్ని నాశనం చేసేట్టుగానూ, ఆరోగ్యానికి భంగం కలిగించేట్టుగా ఉండకూడదు. వికాసం, పర్యావరణం ఈ రెండు ప్రత్యర్థులు అన్న విషయం ఇప్పుడు నిజం కాదు. ఈ రెండింటినీ సమన్వయపరచేదే Substainable Development ‘ముందు జాగ్రత్త సూత్రం’ (the precautionary principle) కాలుష్యం కొరకు మూల్యం చెల్లించాలన్న సూత్రం (Polluter pays principle) ఈ రెండు సూత్రాలు ‘Substainable Development’ కు ప్రధాన అంగాలు అని వివరిస్తూ కాలుష్యానికి కారకాలైన పరిశ్రమలపై జరిమానా విధించటమే కాక వాటిని తాత్కాలికంగా మూయించి, నిర్ధారిత గడువులోగా తోళ్ళ పరిశ్రమలు ఉమ్మడి వ్యర్థ పదార్థాల శుద్ధి ప్లాంట్‌ను ఏర్పాటు చేసుకోవాలని ఆదేశాలు జారీ చేసింది.

అజయసింగు రావత్‌ వర్సెస్ ‌యు.ఓ.ఐ. (1995)

అందమైన సీతాకోకచిలుక ‘నైనిటాల్‌’ గొంగళీ పురుగులా మారుతోంది జల, వాయు, ధ్వని, ‘విఐపి’ కాలుష్యాలు దీనికి ప్రధాన కారణాలు అని విన్నవించుకున్నాడు దరఖాస్తుదారు. స్పందించిన సుప్రీంకోర్టు సంబంధిత కోర్టు నుండి రిపోర్టు తెప్పించుకుంది. ‘ఒకప్పుడు అందంగా అలరారిన నైనిటాల్‌ సరస్సు చెత్తా చెదారం, మలమూత్రాలు, గుర్రపుపెంట, ప్లాస్టిక్‌ సంచులు, చిత్తు కాగితాలు మొదలైన అనేక వ్యర్థ పదార్థాలతో నిండిపోయి ముదురుపచ్చగా మారిపోయింది’ అని ఆ నివేదిక తెలిపింది. ఆ నివేదికను పరిశీలించిన సుప్రీంకోర్టు సరస్సులోకి మురికి నీరు చేరకుండా ఆ ప్రాంతాల్లో గుర్రాలు ప్రయాణించకుండా సందర్శకుల వాహనాలపై ఆంక్షలు విధించడమే గాక, అక్రమంగా చెట్ల నరికివేత నిషేధాజ్ఞలు విధిస్తూ, అవసరమైన ఆదేశాలు జారీచేస్తూ తమ ఆదేశాల అమలుతీరు ఎప్పటికప్పుడు కనిపెట్టేందుకై పర్యవేక్షక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ పరిశ్రమల కేసు

నక్కవాగు పక్కన వున్న పద్నాలుగు గ్రామ వాసుల తరపున ఇసిలా (ఇండియన్‌ కౌన్సిల్‌ ఫర్‌ ఎన్విరో- లీగల్‌ యాక్షన్‌) అన్న స్వచ్ఛంద సేవాసంస్థ ఒకటి ఒకప్పుడు స్వచ్ఛమైన నీటితో కళకళలాడిన నక్కవాగు ప్రాథమిక శుద్ధి యంత్రాలు కూడా లేని 250 పరిశ్రమలు విడుదల చేస్తున్న పారిశ్రామిక వ్యర్థ పదార్థాల వల్ల మురుగు కాలువగా మారిందని సుప్రీంకోర్టుకు విన్నవించుకుంది. కేసు విచారించిన సుప్రీంకోర్టు జల, వాయు కాలుష్యం మూలంగా తమ పంటలు, పశువులు నష్టబోయిన రైతు లకు కోటి రూపాయలకు పైగా నష్టపరిహారం చెల్లించాలని ఆదేశమిచ్చింది. అంతేకాక ఆయా పరిశ్రమలు కాలుష్య నియంత్రణకవసరమైన యంత్రాలను సమకూర్చుకునే పనిపై నిఘా వేసేందుకు అధికారులను పురమాయించింది.

ఎం.సి.మెహతా వర్సెస్‌ యు.ఓ.ఐ.

హర్యానాలో సూరజ్‌కుండ్‌ సరస్సులు సుందరమైన పర్యాటక కేంద్రాలు. ఆ కేంద్రాలకు ఐదు కి.మీ. పరిధిలో ఎలాంటి నిర్మాణాలు చేపట్టకూడదని హర్యానా కాలుష్య నియంత్రణ మండలి నిర్దేశించింది. అలా చేస్తే ఎంతో డబ్బు పోసి కొనుక్కున్న తమ ప్లాట్లు కోల్పోతామని, తాము ఎంతో నష్టపోతామని, రియల్‌ ఎస్టేట్‌ వ్యాపారులు, మున్సిపల్‌ కార్పొరేషన్‌ ఫరీదాబాద్‌, హర్యానా అభివృద్ధి సంస్థ మొదలైనవారు సుప్రీంకోర్టుకు విన్నవించుకున్నారు. ఆ విషయం పైన జాతీయ పర్యావరణ ఇంజనీరింగు పరిశోధన సంస్థ నుండి ప్రత్యేకమైన నివేదిక తెప్పించుకున్న సుప్రీంకోర్టు ముందు జాగ్రత్త సూత్రాన్ని అమలుచేసి పర్యావరణం నష్టం కాకుండా కాపాడవలసిన బాధ్యత రాష్ట్ర ప్రభుత్వానిది. బడ్కల్‌, సూరజ్‌కుండ్‌ సర స్సులకు పర్యావరణ హాని కలగకుండా ఉండేందుకు ఆ సరస్సుల దరిదాపుల్లో ఎలాంటి నిర్మాణం చేపట్టరాదు అని ఆదేశమిచ్చింది.

దేశంలో నానాటికీ అడుగంటుతున్న భూగర్భ జలాల పరిస్థితిని శ్రీ ఎం.సి మెహతా పిటిషన్‌ ద్వారా సుప్రీంకోర్టు దృష్టికి తీసుకువచ్చారు. ఫలితంగా భూగర్భ జలాల స్థాయిని, నాణ్యతను కాపాడే నిమిత్తం కేంద్ర భూగర్భ జల మండలిని కేంద్ర భూగర్భ జల అథారిటీగా నియమిస్తూ పర్యావరణ (పరిరక్షణ) చట్టం, 1986 అనుసరించి చర్యలు చేపట్టవలసిందిగా సుప్రీంకోర్టు ఆదేశమిచ్చింది.
దీన్నిబట్టి తేలేదేమంటే, నదులు, సరస్సులు, భూగర్భ జలాలను కాలుష్యం కోరల నుండి కాపాడటానికి అవసరమైన చట్టాలున్నాయి. చట్టాలను అమలు చేయవలసిన కాలుష్య నియంత్రణ మండలులున్నాయి. కాని అంగట్లో అన్నీ ఉన్నా అల్లుని నోట్లో శని అన్నట్టు పని జరగడం లేదు. ఏ వ్యక్తో, స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థో పని గట్టుకుని సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టుల దృష్టికి తెస్తే తప్ప కాలుష్య నియంత్రణ చర్యలు చేపట్టబడటం లేదు. కాలుష్యం నివారించడానికి, నియంత్రించడానికి, నియమించబడ్డ అధికారులు, కాలుష్య కారకాలైన పరిశ్రమలకు పర్మిట్లు స్వేచ్ఛగా ఇచ్చి తమ జేబులు నింపుకుంటున్నారు. కంచె చేనుని మేస్తే కాపాడేదెవరు?